Στις 21 Μαΐου, το διαδικτυακό σεμινάριο “Αποαποικιοποίηση της συνεργασίας: ανησυχίες, ρήξεις και μάθηση” έλαβε χώρα στο πλαίσιο του έργου UNTOLD Europe. Η εκδήλωση συγκέντρωσε διάφορες φωνές από ιδρύματα, ακαδημαϊκούς και κοινωνικά κινήματα για να επανεξετάσουν κριτικά τη διεθνή συνεργασία σε ένα παγκόσμιο πλαίσιο που χαρακτηρίζεται από βαθιές ανισότητες.
Μια αφετηρία: παγκόσμια κρίση και η ανάγκη επανεξέτασης της συνεργασίας
Η συνεδρίαση άνοιξε με μια ανασκόπηση του σημερινού παγκόσμιου πλαισίου: έναν κόσμο αυξανόμενης ανισότητας, όπου ο πλούτος και η πολιτική εξουσία συγκεντρώνονται ολοένα και περισσότερο, ενώ η διεθνής συνεργασία και το πολυμερές σύστημα βρίσκονται υπό πίεση.
“Αυτό που προτείνουμε είναι να οικοδομήσουμε συλλογικά μια μετασχηματισμένη συνεργασία με επαναρρύθμιση των ισορροπιών ισχύος και το πολιτικό θάρρος να αλλάξουμε το σύστημα.”
Κάρλος Μποτέγια, Oxfam Intermón
Στο πλαίσιο αυτό, η επιτακτική ανάγκη όχι να εγκαταλειφθεί η συνεργασία, αλλά να μετασχηματιστεί ριζικά, προς πιο δίκαια, βασισμένα στην αλληλεγγύη πρότυπα, σύμφωνη με την παγκόσμια δικαιοσύνη.
Μια συλλογική διαδικασία προβληματισμού από τον Παγκόσμιο Νότο
Η έκθεση που παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, η οποία αναπτύχθηκε από την “εφήμερη ομάδα”, αποτελεί το αποτέλεσμα τετραετούς συλλογικής εργασίας με φεμινίστριες ακτιβίστριες και οργανώσεις από τον Παγκόσμιο Νότο.
Αυτή η διαδικασία εντόπισε βασικές δομικές κριτικές του τρέχοντος συστήματος συνεργασίας:
- Η εμμονή των σχέσεων εξουσίας που ριζώνουν σε αποικιακά ιστορικά
- Η επιβολή ατζέντας από τον Παγκόσμιο Βορρά
- Γραφειοκρατικά εμπόδια και περιοριστικοί όροι χρηματοδότησης (“γραφειο-καταπίεση”)
- Η αποπολιτικοποίηση των κοινωνικών αγώνων όταν προσαρμόζονται σε λογικές χρηματοδότησης
“Αυτό το μοντέλο συνεργασίας φέρει μια αποικιακή κληρονομιά που διαμορφώνει την οικονομική εξάρτηση και επιβάλλει ατζέντες.”
Ίρις Τέγιο Πόκο, Oxfam LAC
Αντί να προσφέρει οριστικές απαντήσεις, η έκθεση χρησιμεύει ως σημείο καμπής, τονίζοντας Η σημασία της υιοθέτησης της δυσφορίας ως απαραίτητης προϋπόθεσης για τη μεταμόρφωση.
Από τη διάγνωση στις προτάσεις: η επισκευή ως ορίζοντας
Ένα από τα κύρια κοινά συμπεράσματα που προέκυψαν από τη συζήτηση ήταν η ανάγκη αναπλαισίωσης της συνεργασίας μέσα από το πρίσμα της ιστορική επισκευή.
Αυτή η οπτική γωνία απαιτεί:
- Αναγνώριση των σημερινών ανισοτήτων ως αποτέλεσμα αποικιακών διαδικασιών
- Οικοδόμηση περισσότερων οριζόντιων, βασισμένων στην εμπιστοσύνη συνεργασιών
- Ανακατανομή της εξουσίας λήψης αποφάσεων
- Αξιολόγηση και ενίσχυση της γνώσης από τον Παγκόσμιο Νότο
“Ο ορίζοντας είναι η πράξη της αποπληρωμής ενός ιστορικού χρέους.”
Πάολα Γκουτιέρες, Oxfam LAC
Την ίδια στιγμή, σημαντικά ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά: Τι σημαίνει στην πραγματικότητα η “επανόρθωση”; Ποιος την ορίζει; Πώς μπορεί να αποφευχθεί το να γίνει μια άλλη μορφή αποικιακής πρακτικής;
Αυτά τα ερωτήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη να αποσαφηνιστεί περαιτέρω και να τεθεί σε πρακτική εφαρμογή αυτή η έννοια.
Θεσμικές εντάσεις και προκλήσεις για αλλαγή
Ομιλητές από θεσμικά πλαίσια μοιράστηκαν τόσο την πρόοδο όσο και τους περιορισμούς στη μεταμόρφωση των συστημάτων συνεργασίας:
- Η πολιτική και δομική αντίσταση συνεχίζεται στην αντιμετώπιση της ιστορικής ευθύνης της Ευρώπης
- Τα νομικά και διοικητικά πλαίσια εμποδίζουν βαθύτερους μετασχηματισμούς στη χρηματοδότηση και στις σχέσεις εξουσίας
- Υπάρχει μια διαρκής ένταση μεταξύ της διαμόρφωσης πραγματικά κοινών ατζέντων και της ανταπόκρισης στις εγχώριες πολιτικές πιέσεις στις δωρήτριες χώρες.
Παρά τις προκλήσεις αυτές, αναδείχθηκαν υποσχόμενες προσεγγίσεις, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας που βασίζεται σε δίκτυα, πιο ευέλικτων μηχανισμών χρηματοδότησης και της ενσωμάτωσης φεμινιστικών και αποαποικιακών προοπτικών στη δημόσια πολιτική.
Ερωτήσεις για την έναρξη ενός μετασχηματισμού
Οι παρεμβάσεις ολοκλήρωσης τόνισαν τη σημασία της αποφυγής απλουστευτικών απαντήσεων.
Βασικοί προβληματισμοί περιλάμβαναν:
- Η αποαποικιοποίηση δεν είναι μόνο μια ατομική διαδικασία, αλλά και μια δομική.
- Η συνεργασία ενσωματώνεται στα παγκόσμια συστήματα εξουσίας
- Η αποκατάσταση θα πρέπει να επικεντρώνεται στην πρόληψη της αναπαραγωγής των ανισοτήτων και της βίας
Τελικά, η εκδήλωση επαναβεβαίωσε την ανάγκη για χώρους διαλόγου που να είναι ταυτόχρονα κριτικοί και άβολοι, ικανοί να αμφισβητούν τα υφιστάμενα συστήματα και να οραματίζονται συλλογικά εναλλακτικές.
Κύρια Συμπεράσματα
- Ο πόνος είναι απαραίτητος για να μεταμορφωθεί ένα σύστημα συνεργασίας που διαμορφώνεται από αποικιακές σχέσεις.
- Η συνεργασία πρέπει να επανεξεταστεί μέσα από το πρίσμα της ιστορικής αποκατάστασης, όχι ως βοήθεια, αλλά ως απάντηση σε ένα εξαγωγικό σύστημα.
- Ο αποαποικισμός δεν μπορεί να παραμείνει στο επίπεδο του λόγου· πρέπει να μεταφραστεί σε πραγματικές αλλαγές στην εξουσία και στη χρηματοδότηση.
- Ο μετασχηματισμός της συνεργασίας απαιτεί την αποδοχή των εντάσεων και τον επαναπροσδιορισμό της ως επιδιόρθωση, χωρίς να την εγκαταλείψουμε.
- Υπάρχει χάσμα μεταξύ λόγου και πράξης, και μια δομική ένταση που είναι δύσκολο να επιλυθεί εντός του ίδιου του συστήματος.
- Χωρίς ιστορική αναγνώριση και εννοιολογική σαφήνεια, η αποαποικιοποίηση κινδυνεύει να είναι επιφανειακή ή ακόμα και επιβλαβής.
- Η αποαποικιοποίηση απαιτεί βαθιές δομικές αλλαγές και μια πολιτική τοποθέτηση σε σχέση με την εξουσία. Άρα, μπορούμε να αποαποικιοποιήσουμε τη συνεργασία χωρίς να αμφισβητήσουμε τις αποικιακές δομές; Η απάντηση είναι όχι.
στοχασμός φεμινιστικής αποαποικιοποίησης
Αυτό το έγγραφο αποτελεί τη συστηματοποίηση των μαθημάτων μιας διαδικασίας τεσσάρων ετών, κατά την οποία μια εσωτερική ομάδα φεμινιστριών από την Oxfam στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική —η εφήμερη ομάδα— έχει χτίσει και ενώσει γνώσεις, προβληματισμούς και σοφίες γύρω από τη σχέση μεταξύ συνεργασίας και αποαποικιοποίησης. Κατά τη διάρκεια αυτής της πορείας αναπτύχθηκαν διάφορες δράσεις: διαδικτυακά σεμινάρια, ντοκιμαντέρ, φανζίν, δια ζώσης συναντήσεις, podcast, πολιτικοί διάλογοι και μια Συμμετοχική Δράση Έρευνας (IAP).
Αυτοί οι χώροι περιλάμβαναν μια βαθιά συζήτηση τόσο με αποαποικιακές φεμινίστριες από την Abya Yala όσο και με το εσωτερικό προσωπικό της Oxfam, διαπερνώντας δυσφορίες, πόνους αλλά και χαρές στην προσπάθεια αποαποικιοποίησης της συνεργασίας.